نمایشنامه نویسی‌کُردی بعد از انقلاب در ایران شکل گرفت

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی استان کردستان ، دکتر قطب الدین صادقی از هنرمندان برجسته تئاتر و سینما در آیین رونمایی از کتاب مجموعه نمایش "فصل سفید" و اجرای عمومی نمایشنامه خوانی " کافه چیا" به نویسندگی و کارگردانی صابر دل بینا در محل پردیس سینمایی بهمن سنندج جامعه شناسی هنری را به دو دسته تعریف کرد و گفت: به نظر من زمانی که راجع به جامعه شناسی هنری صحبت می کنیم آن را باید به دو دوسته تعریف کنیم، دسته ای که بازتاب و یک دسته شکل دهنده ذهن است .

وی نمایش کافه چیا را در دسته بازتاب دهنده  عنوان کرد و افزود: این نمایش گره ای را راجب به ماجرایی انداخته استف رویدادی بزرگ را مشاهده نمی کنیم. بیشتر خرده کاری های شخصیتی و لایه لایه انسان ها و رویدادهایی مختص به آن زمان را می شناسیم.

صادقی آثار دل بینا را شاعرانه عنوان کرد و ادامه داد: روح شاعرانه در زندگی و فکر و باور او در تمام کارهایش جاری است و در این اثر هم روح شاعرانه زمسنان را به خوبی می توان مشاهده کرد.

این استاد دانشگاه ادامه داد: پیام نهایی نمایشنامه کافه چیا،  همدلی و یکدلی مردم کرد درزمان سختیها است و در این اثر به خوبی روح اشتی جویانه و صلح طلبی مردمان کرد را می توان مشاهده کرد.

وی در ادامه گریزی به فعالیت های نمایشی قبل از انقلاب زد و گفت : زمانی که ما در سنندج شروع به کار کردیم نمایشنامه های ایدئو لوژیک دوران پهلوی بر نقطه قله خود  رسیده بود.

او گفت در دوره پهلوی ما در سنندج اصولا نمایشنامه نویس نداشتیم و افرادی همچون حسن فاروقی گاهاً نمایشنامه هایی طنز را می نوشت و عده ای هم اجراء می کردند .

صادقی در خصوص اولین کار جدی تئاتر در سنندج قبل از انقلاب گفت: آقای عرشی دبیر ادبیات بود ایشان اولین بار چند نمایشنامه مورد قبول را آوردند و ما با اسعد اردلان و ... "پهلوان اکبر می میرد" بهرام بیضایی را به عنوان اولین کار جدی اجرا کردیم بعدها نمایشنامه های دیگری از جمله "قرعه برای مرگ"،" زاویه" ، "دیکته" و "افعی طلایی" نصیریان را کار کردیم و تئاتر سنندج اینگونه شکل گرفت.

وی تئاتر کردی را مرهون انقلاب اسلامی عنوان کرد و گفت: بعد از انقلاب اولین نمایشنامه های کردی نوشته شد . نویسندگی نمایشنامه  به زبان  کردی شکل گرفت .

این نویسنده مطرح عنوان کرد: مجله "سروه"  استاد احمد قاضی اولین نشریه کردی بود که چاپ شد و به نوعی می توان گفت آغازی بود برای نوشتن به زبان کردی و نمایشنامه تألیفی به زبان کردی به راستی بعد از انقلاب ایران شکل گرفت.

وی با اظهار رضایت از سیر پیشرفت تئاتر کردستان گفت: نسلی که از دهه هفتاد در سنندج به صورت جدی کار تئاتر را ادامه دادند امروز چراغ تئاتر را در استان به خوبی روش نگه داشته اند و  خوب کار می کنند و شاهد حضور آنان در جشنواره های مختلف نیز بوده ایم و جوایز زیادی را هم کسب کرده اند.

قطب الدین صادقی با اشاره به سختی های کشیده شده در این مسیرتصریح کرد: ‌عمر و سالها تلاش پشت سر این موفقیت هاست که باید به خوبی از ان مراقبت شود.

وی با قدردانی از مجموعه اقدامات حوزه هنری کردستان در عرصه های مختلف هنری وحمایت از هنرمندان گفت: امکانات بسیار خوبی در بحث زیر ساخت های هنری در چند سال اخیر در استان شکل گرفته است که بخش عظیمی از آن مرهون تلاش های رئیس حوزه هنری استان کردستان است.

وقایع انقلاب در "کافه‌چیا"

"کافه‌چیا" عنوان نمایش‌نامه‌ای از "صابر دل‌بینا" نویسنده و کارگردان تئاتر کردستانی است که وقایع و رخدادهای دوران انقلاب را با زبان هنر بیان می‌کند.

"کافه چیا" اثری متناسب با هنر متعهد و انقلابی اثر هنرمند تئاتر کردستان "صابر دل‌بینا" است که از ۲۵ تا ۲۷ بهمن از ساعت ۱۷ در محل سالن شماره ۲ پردیس سینمایی بهمن سنندج به صورت نمایش‌نامه خوانی به اجرای عمومی گذاشته شده است.

"چیا" واژه‌ای کُردی به معنی کوه و کوهستان و اسم پسرانه است و مردمان این دیار همانند کوه در برابر ناملایمات، سختی‌ها و مشکلات استوار و مقاوم هستند و برای دفاع از آب و خاک خود هر سختی را به جان خریده‌اند و "کافه‌چیا" نیز در قالب نمایش‌نامه‌ای فداکاری‌ها و مقاومت مردم این دیار مقابل رژیم طاغوت را به نمایش می‌گذارد.

۶ نفر نمایش‌نامه خوان یک خانم و پنج مرد در سنین مختلف بر روی صندلی‌های چوبی روبروی حاضران نشسته بودند، هر کدام به نوبت بخشی از داستانی را روایت می‌کردند.

روایت نمایش‌نامه به زمانی قبل از پیروزی انقلاب و حتی قبل از تولد من و دوستانم برمی‌گشت و خبری از صحنه آرایی نمایش و لباس تاریخی هنرمندان نبود و تنها کلام بود که ما را بیشتر به سمت این روایت تاریخی جذب می‌کرد و با توجه به اینکه موضوع آن هم در منطقه کردستان اتفاق افتاده بود، احساس نزدیکی زیادی به آن داشتم.

در این نمایش‌نامه، "چیا" اسم پسر صاحب قهوه‌خانه‌ای است که بیشتر اتفاقات نمایش‌نامه در آن مکان رخ می‌دهد، قهوه‌خانه‌ای که در مسیر جاده سنندج - مریوان واقع شده و در آن سال به دلیل شدت بارش برف راه‌های دسترسی به آن مسدود شده بود.

ماجرای این نمایش‌نامه مربوط به بهمن سال ۱۳۵۷ است و روایتی از تلاش سربازانی که به منظور همراهی با انقلابیون دست به تمرد و فرار از پادگان زده و توسط عوامل رژیم طاغوت با گلوله مورد هدف قرار می‌گیرند.

در یکی از این اتفاقات و درگیری‌ها یکی از سربازان که اهل شهرستان مریوان است مورد هدف گلوله قرار گرفته و شهید می‌شود و پیکرش با آمبولانس به زادگاهش منتقل می‌شود.

آمبولانس در قهوه‌خانه(کافه چیا) توقف می‌کند که در آن مادر سرباز شهید، برای دیدن پسرش راهی سنندج است و از پیکر داخل ماشین بی خبر است و در آن قهوه‌خانه اتفاقاتی به وقوع می‌پیوندد و نمایش‌نامه در این دقایق به اوج خود می‌رسد.

این نمایش‌نامه با نگاهی نو و هنرمندان سعی در بازتاب و روایت‌گر رویدادهای ‌دوران پیروزی انقلاب اسلامی را در کردستان داشته و این نگاه نو و خلاقانه باعث جذب نسل جوان و جویای امروزی شده است که در نوع خود جالب و حتی بی‌نظیر است.

این نمایش‌نامه ۴۵ دقیقه‌ای بیشتر از ساعت‌ها فیلم سینمایی و صدها کتاب تاریخی دوران پیروزی انقلاب را روایت می‌کرد و در چندین جای نمایش‌نامه بویژه زمانی که مادر سرباز شهید، با جنازه پسرش روبرو می‌شود، ناخود آگاه اشک از چشم بسیاری از حاضران که بیشتر جوان بودند، جاری شد.

"صابر دل‌بینا" متولد ۱۳۴۷ بود، به خوبی جریان پیروزی انقلاب را به یاد داشت و هر چند مدرک تحصیل او کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی  است  اما به قول خودش از سال ۱۳۶۰ با حضور در کلاس‌های قطب‌الدین صادقی هنرمند نامی کردستانی و دانش آموخته دکترای تئاتر از دانشگاه سوربن فرانسه فعالیت هنری خود را شروع کرده است.

در سوابق هنری این نمایشنامه نویس و کارگردان مشهور کردستانی علاوه بر نویسندگی و کارگردانی چندین متن نمایشی‌، بازی در چندین نمایشنامه‌، تله تئاتر و سریال‌های تلویزیونی و همچنین چندین فیلم سینمایی به چشم می خورد.

"دل‌بینا" همچنین در سوابق هنری خود علاوه بر کسب عناوین مختلف هنری در جشنواره‌های مطرح تئاتر استان، منطقه و کشور داوری در رویدادهای هنری تئاتر کشور را نیز در کارنامه خود دارد.

نویسنده و کارگردان کافه چیا در پاسخ به این سوال که هدف از نوشتن این نمایشنامه چه بوده است، گفت: خلق اثر هنری نیاز به برنامه و هدف از پیش تعیین شده ندارد و تعریف آن از در هیچ مفهوم و قالبی نمی‌گنجد و موضوع یک محصول هنری در یک لحظه به ذهن خطور می‌کند.

صابر دل‌بینا افزود: با وجود تمام این‌ها اگر بخواهم به دنبال بهانه‌ای برای نوشتن "کافه چیا" باشم موضوع به یکی از روزهای بهمن سال ۱۳۵۷ برمی‌گردد که با یکی از دوستانم که تک فرزند نیز بود در یکی از خیابان‌های سنندج در حال تردد بودیم که در جریان اتفاقات آن سال و بدون هیچ دلیلی مورد اصابت گلوله قرار گرفت و جان به جان آفرین تسلیم کرد.

وی اضافه کرد: از همان زمان و بعد از کشته شدن دوستم این حس در درونم بود و به نوعی خودم را مدیون او می‌دانستم و به دوست داشتم روزی این موضوع را دستمایه اثری هنری کنم که بهمن سال ۱۳۹۷ این مهم محقق و نتیجه آن نمایش‌نامه کافه چیا شد.

نمایشنامه "کافه‌چیا" تولید حوزه هنری کردستان و با حضور اعضای گروه هنری "ژین" سنندج اجرا می‌شود

این نویسنده و کارگردان کردستانی یادآور شد: نمایش‌نامه "کافه‌چیا" تولید حوزه هنری کردستان و با حضور اعضای گروه هنری "ژین" سنندج اجرا و امسال برای دومین سال در سینما بهمن سنندج نمایش داده می‌شود.

 وی  افزود: این نمایش‌نامه سال گذشته با استقبال بسیار خوبی روبرو شد و امسال نیز قرار است به مدت سه روز در سینما بهمن سنندج اجرا شود که بدلیل شیوع ویروس کرونا حضور تماشاگران باید با رعایت پروتکل‌های بهداشتی باشد.

دل‌بینا یادآور شد: دیدن این نمایش برای عموم علاقه‌مندان رایگان است و با توجه به شرایط و فشار اقتصادی جامعه، نخواستیم که بار مالی به همشهریان تحمیل شود.

وی اظهار داشت: نقش ‌های این نمایش توسط هنرمندان شناخته شده و مطرح استان از جمله "رضا حاج خسروی"، "هانا مرادی"، "صالح فیضی"، "یاورآقایی" و "اشکان کمانگر" اجرا می‌شود و همین امر باعث ارتباط بصری بیشتر بین نمایش و تماشاگران شده است.

"ناصر خالدیان" موسیقی و طراحی افکت، و "شیلان برهانی" به عنوان گرافیست "دل‌بینا" را در اجرای نمایشنامه نویسی "کافه چیا" همراهی می‌کنند.

پس از اجرای این نمایش‌نامه از کتاب"فصل سفید" مجموعه نمایش‌نامه این نویسنده و کارگردان کردستانی که توسط انتشارات "سوره مهر" منتشر شده بود با حضور کارشناسان در قالب یک پنل تخصصی رونمایی شد.

این اتفاق نیز بر جذابیت تماشای این نمایش‌نامه خوانی افزوده بود و علاقه‌مندان علاوه بر دیدن اجرای نمایش کتاب تازه رونمایی شده نمایشنامه نویسنده آن را هم می‌توانستند تهیه کنند.

در این نمایش‌نامه سعی شده بود تا با بازخوانی اتفاقات دوران انقلاب در قالب آثار هنری، نسل جدید که آن دوران را تجربه نکرده‌اند با رخدادهای دوران انقلاب آشنا شوند. این نگاه هنرمندانه برای روایت‌های تاریخی باعث انتقال آسانتر مفاهیم انقلاب و نهادینه کردن فرهنگ ایثار و از خودگذشتگی در بین نسل جوان می‌شود.